Sander Zwiep Sander Zwiep Presentator NPO Radio 4

Denk Aan Henk

‘Waar was jij toen je hoorde dat...’ Sommige momenten blijven je je hele leven bij. Drie jaar geleden reed ik op een zonnige lentedag door Hilversum. De telefoon ging: een 035-nummer. Dat kon van alles betekenen, maar stiekem voelde ik al waar dit over ging: mijn toekomst.

 

Eerder die lente stuitte ik op een bericht van de NPO Campus. Wist ik veel wie of wat de NPO Campus was. De boodschap was in elk geval helder: nieuwe presentatoren gezocht voor NPO Radio 4. Ik ben totaal verslingerd aan de muziek van NPO Radio 4 (orkesten, dirigenten en stuff) én ik liep als puber mijn folderwijk terwijl ik naar Ruud de Wild op 3FM luisterde. Radiomaken leek me het allermooiste. Maar tegelijk onhaalbaar. Hoe moest ik als Zeeuws knulletje op het Mediapark terechtkomen? Daar was toch elke microfoon al bezet? Bloed kruipt waar het niet gaan kan en de tweet van de Campus maakte me strijdlustig. Ik liet mijn baas weten dat ik een demo wilde opsturen (“Doen!” zei de lieverd) en tot mijn verbazing mocht ik ondanks mijn aandoenlijke zolderkamerdemo op gesprek komen. “Als je groen licht krijgt voor de presentatorenopleiding, ga je heel veel leren. Het wordt hard werken. En vroeg opstaan.” Ik hoor het ze nog zeggen, Timo Kamst en Noëlle Beyne – mr. en mrs. Campus. Een eerste kennismaking met wie zouden uitgroeien tot ‘radiovader en -moeder’. Met een jarenlange dosis Hilversum achter hun kiezen weten ze hoe radio werkt. Wat de valkuilen zijn. Welke handreikingen jij nou net nodig hebt. Maatwerk dus. En dat voor een hele rits radiomakers in spe.

In de warme zomer van 2016 meldde ik me met gezonde zenuwen en met zo’n 12 anderen bij het NPO-gebouw voor een stoomcursus radio: de NPO Campus Summerschool. Het voelde als de eerste dag brugklas. Radionerds, muziekliefhebbers, reporters, verhalenvertellers; sommigen met jaren lokale radio achter de kiezen, anderen die hun stem nog nooit via een microfoon hadden gehoord. Maar állemaal gedreven door de liefde voor het medium en de wens om te delen. Die Summerschool had iets magisch. We voelden: dit is het begin van iets. Maar hoe dat ‘iets’ eruit ging zien of wat de routebeschrijving naar dat ‘iets’ was? Geen idee.

Gelijk in het diepe – daar hou ik wel van. Kwam goed uit, want ook bij de NPO Campus lieten ze er geen gras over groeien. Twee maanden na de Summerschool beleefde ik de eerste presentatie-uren solo op NPO Radio 4. Presenteren is direct verslavend: als je de sterke behoefte hebt om te delen – een gevoel, een tip, een grap of de verkeersinformatie – dan is radio ‘zeg maar echt je ding’. Tegelijkertijd voel je je vreselijk naakt met zo’n felrood microfoonlampje op ooghoogte. Komt het wel over wat ik zeg? Wát zeg ik eigenlijk? Voilà: Timo en Noëlle. De periodieke-Campus-evaluaties waren van meet af aan leerzaam. En confronterend. Alsof je na weken kiespijn eindelijk bij de tandarts zit. Je voelde wel dat het niet goed zat en ja, de tandarts moet even boren, maar daarna staat de zaak er stukken beter bij. Onder de streep telt: horen we jóu? Wie is dat op zender: bén jij dat, of speel je iemand?

Nooit had ik verwacht dat radiomaken zó persoonlijk was. Dat het echt neerkomt op wie je bent. En hoe je de beste versie van jezelf on-air kunt krijgen. Het klinkt zo doodeenvoudig: ‘wees jezelf’. Het zou het Campus-credo kunnen zijn. Wees jezelf. Ja. Ok. Maar dat betekent in de eerste plaats dat je moet weten wie je bent. En vervolgens: weten hoe je die persoon kunt zijn op de radio. Hoe langer ik meedraaide in de opleiding, hoe meer ik merkte dat dit proces geen kwestie was van een ‘middagje oefenen en hopsakee’. Gelukkig staat er in Campusland een arsenaal aan trainers en experts tot je beschikking. Stemcoaches, interviewtrainers, gevestigde radiomakers – ik ben velen schatplichtig.

Als ik één persoon bij naam mag noemen, dan is het Henk Witteman. Henk leerde me los te komen van alle ‘mitsen en maren’ in het achterhoofd van de kritische radiomaker. Hij leerde me de waarde van afstand nemen. Rust inbouwen. Op een bank ploffen, achterover te leunen en gewoon te ‘zijn’. Zonder die momenten van rust is er ook geen ruimte voor inspiratie. En laat inspiratie nou net datgene zijn waar je niet zonder kunt als creatieve radiomaker.

In de herfst van 2017 was ik er klaar mee. Het water stond me aan de lippen. Hilversum is een dynamisch dorp waar veel kan, maar voor je het weet verslik je je in alle mogelijkheden. Nee-zeggen kan ik slecht. Ik regisseerde het ochtendprogramma, werkte mee aan het lunchprogramma en draaide als Campus-student nog volop mee in het Radio 4-nachtprogramma. Die herfst was ik even helemaal kwijt waar ik het voor deed. Ik kwam nauwelijks nog thuis en áls ik thuis was, staarde ik naar mijn laptopscherm, in afwachting van inspiratie voor de eerstvolgende show. En ook toen waren daar Timo en Noëlle: ik werd van de zender gehaald. Resetten, dat moest ik. Al na een week miste ik de microfoon en toen ik na weken onthouding weer mocht, was het als thuiskomen en voelde ik me beter dan ooit. Achteraf gezien was dat de laatste drempel die ik over moest om te komen waar ik nu ben. Vijf dagen per week rijd ik glunderend naar Hilversum. Vijf dagen per week sta ik in de Radio 4-studio, met het radiovirus onder de leden.

‘Zit je goed? Ik mag je feliciteren: je bent toegelaten tot de opleiding’. Het is nu drie jaar geleden dat een telefoontje van de NPO Campus voor mij een prachtig hoofdstuk inluidde. Zo’n telefoontje wens ik iedere aspirant-radiomaker. En telkens als ik thuis op de bank plof en even helemaal niets doe, dan denk ik aan Henk.